تاثیر تکنولوژی بر مجسمه سازی

آیا تا به حال فکر کرده‌اید که می‌شود بدون دست زدن به گل یا سنگ و فقط با حرکت دادن یک قلم روی صفحه دیجیتال، یک مجسمه واقعی ساخت؟
دنیای هنر همیشه در حال تغییر است و حالا نوبت به مجسمه‌سازی رسیده تا با ابزارهای عجیب و تازه، هنرمندان را غافلگیر کند. شاید فکر کنید که مجسمه‌سازی همیشه یعنی خاک و گِل و لباس‌های کثیف ، اما امروز داستان کمی فرق کرده است. تکنولوژی مثل یک دستیار باهوش کنار هنرمند ایستاده تا کارهایی را انجام دهد که قبلا هفته‌ها زمان می‌برد. در این مطلب می‌خواهیم تاثیر تکنولوژی بر مجسمه سازی را بررسی کنیم و ببینیم این ابزارها چطور مسیر هنری شما را تغییر می‌دهند .

بررسی تاثیر تکنولوژی بر مجسمه سازی و هنر حجم‌سازی

مجسمه‌سازی، تندیس‌سازی، تندیس‌گری یا پیکرتراشی به انگلیسی ( Sculpture ) یکی از قدیمی‌ترین هنرهای بشر است. از زمان انسان‌های اولیه که سنگ‌ها را می‌تراشیدند تا امروز، ابزارها تغییر کرده‌اند اما هدف یکی است : خلق یک حجم زیبا.
تا همین چند سال پیش، اگر می‌خواستید یک مجسمه دقیق بسازید، باید سال‌ها تمرین می‌کردید تا دستانتان خطا نکند. اما حالا تاثیر تکنولوژی بر مجسمه سازی ( Technology in Sculpture ) کاملا مشهود و وارد میدان شده است. این ورود به معنی حذف هنر دست نیست. بلکه به معنی اضافه شدن دقت و سرعت به خلاقیت شماست.
وقتی از تکنولوژی حرف می‌زنیم، منظورمان دستگاه‌های پیچیده فضایی نیست. منظور ابزارهایی است که کمک می‌کنند ایده توی ذهنتان را خیلی سریع‌تر به یک جسم قابل لمس تبدیل کنید . این ابزارها فاصله بین فکر کردن و دیدن نتیجه را کم کرده‌اند .

مجسمه سازی دیجیتال چیست؟

یکی از مهم‌ترین جنبه‌های تاثیر تکنولوژی بر مجسمه سازی ، پیدایش مجسمه‌سازی دیجیتال یا همان شکل دادن کامپیوتری است. در روش سنتی، شما مقداری گل برمی‌دارید و به آن شکل می‌دهید یا تکه‌ای سنگ را می‌تراشید. در روش دیجیتال، همین کار را داخل مانیتور انجام می‌دهید.
شما با استفاده از قلم‌های نوری و نرم‌افزارهای مخصوص، روی یک گِل مجازی کار می‌کنید. می‌توانید آن را فشار دهید، بکشید، صاف کنید یا بافت دهید. تفاوت اصلی اینجاست که در دنیای دیجیتال، دکمه بازگشت به عقب وجود دارد. اگر اشتباه کردید، با یک کلیک همه چیز درست می‌شود. چیزی که در کار با سنگ یا چوب امکان‌پذیر نیست.
این روش دست شما را برای امتحان کردن ایده‌های دیوانه‌وار باز می‌گذارد. می‌توانید بدون ترس از هدر رفتن مواد اولیه، بارها و بارها طرحتان را عوض کنید تا به بهترین نتیجه برسید.

ابزارهای اصلی و تاثیر تکنولوژی بر مجسمه سازی مدرن

برای اینکه وارد این دنیا شوید، باید ابزارهایش را بشناسید. سه یار اصلی هنرمند مدرن عبارتند از:
۱. اسکنر سه بعدی
۲. پرینتر سه بعدی
۳. دستگاه سی ان سی ( CNC )
در ادامه کارکرد هر کدام را ساده توضیح می‌دهیم.

اسکنرهای سه بعدی : کپی‌برداری از واقعیت

فرض کنید می‌خواهید مجسمه یک شخص واقعی را بسازید. در روش قدیمی باید ساعت‌ها وقت می‌گذاشتید و اندازه‌ها را با کولیس و پرگار چک می‌کردید. اما اسکنر سه بعدی این کار را در چند دقیقه انجام می‌دهد.
این دستگاه با تاباندن نور (معمولا لیزر یا نور ساختاریافته) به جسم، تمام پستی‌وبلندی‌های آن را ثبت می‌کند. نتیجه کار یک فایل کامپیوتری است که دقیقا شبیه مدل واقعی است. حالا شما می‌توانید این فایل را در کامپیوتر باز کنید، تغییر دهید، اصلاح کنید یا حتی اندازه‌اش را عوض کنید.
این بخش از تاثیر تکنولوژی بر مجسمه سازی بسیار محبوب شده است، به‌خصوص برای ساخت سردیس مشاهیر. به‌خصوص برای ساخت سردیس مشاهیر یا کپی کردن آثار موزه‌ای که دسترسی به اصل آن‌ها ممکن نیست.

پرینترهای سه بعدی: چاپ کردن حجم

شاید جذاب‌ترین بخش ماجرا همین‌جا باشد. وقتی فایل طرحتان در کامپیوتر آماده شد، چطور آن را به دنیای واقعی بیاوریم؟ اینجاست که پرینتر سه بعدی وارد می‌شود.
برخلاف روش‌های سنتی که معمولا کاهشی هستند (یعنی از یک توده سنگ یا چوب کم می‌کنیم تا به شکل برسیم)، پرینتر سه بعدی روش افزایشی دارد. یعنی مواد را لایه به لایه روی هم می‌گذارد تا حجم شکل بگیرد.
این دستگاه‌ها انواع مختلفی دارند. بعضی از آن‌ها پلاستیک ذوب شده را روی هم می‌ریزند ( FDM ) و بعضی دیگر با تاباندن نور به یک مایع رزین، آن را سفت می‌کنند ( SLA ) . دقت پرینترهای رزینی به قدری بالاست که حتی خطوط اثر انگشت مجسمه را هم چاپ می‌کنند.
استفاده از پرینتر سه بعدی به شما اجازه می‌دهد فرم‌هایی بسازید که ساختنشان با دست تقریبا غیرممکن است. مثلا یک کره توخالی که داخلش یک کره دیگر معلق است.

دستگاه CNC: تراشیدن با دقت ربات

اگر بخواهیم یک مجسمه بزرگ سنگی یا چوبی بسازیم چه ؟ پرینترهای سه بعدی معمولا برای ابعاد کوچک و متوسط مناسب هستند. برای کارهای بزرگ و سخت، دستگاه CNC پادشاهی می‌کند.
سی ان سی (CNC) در واقع یک مته یا ابزار برش است که توسط کامپیوتر کنترل می‌شود. شما طرح را به دستگاه می‌دهید و دستگاه شروع به تراشیدن بلوک چوب، سنگ یا فوم می‌کند. دقت این دستگاه در حد دهم میلی‌متر است.
هنرمندان بزرگ برای ساخت مجسمه‌های شهری عظیم، ابتدا ماکت کوچک را با دست یا پرینتر می‌سازند، آن را اسکن می‌کنند و سپس فایل را به CNC می‌دهند تا روی یک سنگ چند تنی اجرا کند. البته معمولا پرداخت نهایی و ظریف‌کاری‌ها توسط دست هنرمند انجام می‌شود تا روح اثر حفظ شود.

نرم افزارهای طراحی: کارگاه مجازی شما

تمام دستگاه‌هایی که گفتیم، بدون یک فایل سه بعدی خوب، هیچ کاربردی ندارند. پس قلب تپنده تکنولوژی در مجسمه سازی، نرم‌افزارهای طراحی هستند. نرم‌افزارهای زیادی وجود دارند، اما در دنیای هنر، نام یک نرم‌افزار بیشتر از همه شنیده می شود : زیبراش (ZBrush).
کار با زیبراش دقیقا حس مجسمه‌سازی دستی را دارد. قلم نوری نقش ابزار شما را بازی می‌کند. میلیون‌ها چندضلعی ( Polygon ) در اختیار دارید تا بافت پوست، چروک لباس یا زبری سنگ را ایجاد کنید. یادگیری زیبراش برای هر کسی که می‌خواهد در این مسیر قدم بردارد، یک ضرورت شیرین است. نرم‌افزارهای دیگری مثل مایا ( Maya )، تری دی مکس ( 3ds Max ) یا بلندر ( Blender ) هم هستند، اما آن‌ها بیشتر حالت مهندسی یا انیمیشنی دارند. برای حس هنری و آزادی عمل، زیبراش انتخاب اول است.

متریال‌های جدید در عصر تکنولوژی

وقتی ابزار عوض می‌شود، مواد اولیه هم تغییر می‌کنند. در گذشته محدود به گل، گچ، سنگ، چوب و فلز بودیم. اما امروزه لیست متریال‌ها بسیار طولانی‌تر شده است. پرینترهای سه بعدی از انواع فیلامنت‌های پلاستیکی ( PLA, ABS )، پودر سنگ، رزین‌های حساس به نور و حتی فلزات استفاده می‌کنند. حتی متریال‌هایی وجود دارند که ظاهری شبیه چوب یا مس دارند اما در واقع پلاستیک هستند. این تنوع به هنرمند اجازه می‌دهد وزن، بافت و مقاومت اثرش را دقیقا کنترل کند. مثلا برای یک لباس در مجسمه، می‌توان از متریالی انعطاف‌ پذیر استفاده کرد، در حالی که بدن مجسمه از مواد سخت ساخته شده است

آیا تاثیر تکنولوژی بر مجسمه سازی روح هنر را از بین می‌برد؟

این سوالی است که خیلی‌ها می‌پرسند. آیا وقتی کامپیوتر کار را انجام می‌دهد، اثر هنری بی‌ارزش می‌شود؟
پاسخ یک نه قاطع است. تکنولوژی فقط یک ابزار است. همان‌طور که اختراع چکش آهنی جای سنگ را گرفت و هنر را نابود نکرد، پرینتر سه بعدی هم جای خلاقیت شما را نمی‌گیرد. اتفاقا تاثیر تکنولوژی بر مجسمه سازی مثبت است و ذهن هنرمند را برای خلاقیت بیشتر آزاد می‌کند. شما دیگر درگیر خستگی جسمیِ تراشیدن سنگ سخت نیستید. تمام انرژی شما صرف ایده و جزئیات می‌شود. اثر نهایی هنوز هم زاییده ذهن شماست، فقط مسیر رسیدن به آن عوض شده است. خیلی از هنرمندان امروزی ترکیبی کار می‌کنند. یعنی بیس و پایه کار را با تکنولوژی می‌سازند و سپس روی آن با دست کار می‌کنند تا حس انسانی و دست‌ساز بودن به آن بدهند. این بهترین استفاده از هر دو دنیاست.

کاربردهای تجاری و بازار کار

بیایید کمی درباره پول صحبت کنیم. درک عمیق تاثیر تکنولوژی بر مجسمه سازی چه فایده‌ای برای جیب شما دارد؟ واقعیت این است که بازار کار این حوزه بسیار گسترده‌تر از مجسمه‌سازی سنتی است.

1. طراحی کاراکتر و بازی : صنعت بازی و انیمیشن تشنه طراحان سه بعدی است که بتوانند شخصیت‌ها و محیط‌ها را مدل‌سازی کنند.
2. جواهرسازی : طراحی دقیق مدل‌های جواهرات با نرم‌افزار و پرینت آن‌ها با رزین‌های ریخته‌گری، روش اصلی تولید طلا و جواهر در دنیاست.
3. تبلیغات و دکوراسیون : ساخت ماکت‌های تبلیغاتی بزرگ یا المان‌های دکوراسیون داخلی با CNC و فوم بسیار پردرآمد است.
4. پزشکی و پروتز : شاید عجیب باشد، اما مجسمه‌سازان دیجیتال در ساخت پروتزهای صورت و بدن برای بیماران کمک می‌کنند.
5. فروش فایل : شما می‌توانید مدل‌های سه بعدی خود را در سایت‌های جهانی بفروشید تا دیگران در خانه خودشان آن‌ها را پرینت کنند.

سرعت ، دقت و تکرارپذیری

یکی دیگر از ابعاد تاثیر تکنولوژی بر مجسمه سازی ، افزایش سرعت و قابلیت تکرار دقیق است. اگر شما یک مجسمه گلی بسازید و بخواهید ۱۰ کپی از آن داشته باشید، باید قالب‌گیری کنید که فرآیندی کثیف و زمان‌بر است.
اما در روش دیجیتال، فایل شما آماده است. می‌توانید به پرینتر دستور دهید ۱۰۰ عدد از آن را چاپ کند. یا می‌توانید همان فایل را در سایز ۱۰ سانتی‌متر و همزمان در سایز ۲ متر تولید کنید. این انعطاف‌پذیری برای تولیدات انبوه یا پروژه‌های تجاری حیاتی است.
همچنین اگر مشتری بگوید بینی مجسمه کمی بزرگ است ، در روش سنتی شاید مجبور باشید کل سر را خراب کنید. اما در نرم‌افزار، با یک حرکت موس، بینی کوچک می‌شود و همه چیز حل است.

چطور وارد این دنیای جدید شویم؟

شاید با خواندن این مطالب کمی ترسیده باشید و فکر کنید یادگیری این همه نرم‌افزار و دستگاه سخت است. اما اصلا این‌طور نیست.
یادگیری این مهارت‌ها مثل یادگیری رانندگی است. اولش کلاچ و ترمز را قاطی می‌کنید، اما بعد از مدتی بدون فکر کردن رانندگی می‌کنید. نرم‌افزارهای جدید رابط کاربری بسیار بهتری پیدا کرده‌اند و برای هنرمندان ساخته شده‌اند، نه مهندسان کامپیوتر.
شما نیازی نیست حتماً دستگاه‌های گران‌قیمت بخرید. کافی است طراحی و کار با نرم‌افزار را یاد بگیرید. مراکز زیادی هستند که خدمات پرینت و CNC را برای شما انجام می‌دهند. مهم‌ترین سرمایه شما، خلاقیت و مهارت کار با نرم‌افزار است.

آینده مجسمه سازی با وجود تکنولوژی

تکنولوژی با سرعت نور در حال پیشرفت است. شاید در آینده نزدیک بتوانیم با عینک‌های واقعیت مجازی (VR) در فضای خالی اتاقمان مجسمه بسازیم و همان لحظه پرینت بگیریم.
متریال‌های هوشمند که تغییر رنگ می‌دهند یا با دما تغییر شکل می‌دهند، در راه هستند. اما چیزی که هرگز تغییر نمی‌کند، نیاز به نگاه هنرمندانه است. ماشین هرچقدر هم پیشرفته باشد، نمی‌فهمد زیبایی چیست. این شما هستید که باید به ماشین بگویید چه بسازد.
پس نگران جایگزین شدن نباشید. به جای آن، سوار بر موج تکنولوژی شوید و از آن برای خلق آثاری استفاده کنید که قبلاً فقط در رویا می‌دیدید.

سوالات متداول

۱. آیا برای یادگیری مجسمه‌سازی دیجیتال باید حتما طراحی دستی بلد باشیم ؟
خیر، ضروری نیست. اما دانستن اصول آناتومی و حجم‌شناسی که در کلاس‌های پایه یاد می‌گیرید، سرعت پیشرفت شما را در نرم‌افزار چند برابر می‌کند. ما در دوره‌های پویااندیش هر دو جنبه را پوشش می‌دهیم تا پایه قوی داشته باشید.

۲. کدام نرم‌افزار برای شروع مجسمه‌سازی بهتر است؟
نرم‌افزار زیبراش ( ZBrush ) استاندارد جهانی این رشته است. شاید در نگاه اول محیطش شلوغ به نظر برسد، اما در دوره‌های عملی ما یاد می‌گیرید که چطور فقط با چند ابزار اصلی، مجسمه بسازید

۳. آیا خرید پرینتر سه بعدی برای شروع کار الزامی است؟
اصلا. شما می‌توانید فایل مدل خود را آماده کنید و فایل را به مراکز خدماتی بدهید تا برایتان پرینت کنند. تمرکز اصلی شما در ابتدا باید روی یادگیری طراحی و مدل‌سازی باشد که در کلاس‌ها کامل اموزش داده می‌شود.

۴. بازار کار این رشته در ایران چطور است؟
بسیار رو به رشد است . از ساخت تندیس و سردیس برای ارگان‌ها گرفته تا طراحی طلا و جواهر، ساخت اکسسوری و حتی فعالیت در صنعت انیمیشن و تبلیغات، همگی به متخصص این رشته نیاز دارند.

۵. یادگیری این مهارت‌ها چقدر طول می‌کشد؟
این بستگی به تمرین شما دارد. اما با شرکت در یک دوره ساختارمند و تمرین مداوم، می‌توانید در عرض چند ماه به سطحی برسید که بتوانید اولین نمونه کارهای حرفه‌ای خود را بسازید و وارد بازار شوید.

^{دست‌سازه‌های دلبریجات ترکیبی از هنر، خلاقیت و زیبایی هستند. مجموعه‌ای از گوشواره‌های دست‌ساز، زیورآلات رزینی، گردنبندهای هنری، گلسرها و اکسسوری‌های خاص که با الهام از طبیعت و هنر طراحی و تولید می‌شوند. برای مشاهده جدیدترین محصولات و خرید آنلاین به سایت دلبریجات مراجعه کنید:   DelBariJat.com}