مبانی هنرهای تجسمی

تا حالا فکر کردی چرا بعضی از آثار هنری و مجسمه ها ، ناخودآگاه نگاهت رو جذب می کنن و نمی تونی ازشون چشم برداری ؟ شاید فکر کنی این فقط یک حس درونی است یا هنرمند یک استعداد عجیب و غریب داشته است. اما واقعیت چیز دیگری است. هنرمند دقیقا می‌داند چطور از ابزارهایی استفاده کند که چشم تو را کنترل کند و حس خاصی را به تو انتقال دهد. این ابزارها همان چیزی هستند که ما به آن ها عناصر بصری می گوییم. در این مطلب قرار است با هم یاد بگیریم که مبانی هنرهای تجسمی دقیقا چه هستند و چطور می توانی از آن ها استفاده کنی. فرقی نمی‌کند بخواهی نقاشی بکشی، مجسمه بسازی یا حتی عکاسی کنی . تا زمانی که این الفبا را بلد نباشی، نمی‌توانی جمله‌های تصویری زیبایی بسازی. یادگیری این موارد به تو کمک می‌کند تا آثارت را از یک کار معمولی به یک اثر حرفه‌ای تبدیل کنی و حرفت را با زبان تصویر به همه بزنی

عناصر بصری یا مبانی هنرهای تجسمی چیست؟

عناصر بصری یا مبانی هنرهای تجسمی به انگلیسی ( Visual Elements of Art ) همان آجرهایی هستند که ساختمان یک اثر هنری را می سازند. تصور کن می خواهی یک خانه بسازی. به آجر، سیمان، چوب و شیشه نیاز داری. در هنر هم همین طور است. وقتی به یک تابلو یا مجسمه نگاه می کنی، در واقع داری ترکیبی از خط، رنگ، شکل و بافت را می بینی که هنرمند با مهارت کنار هم چیده است.

^{دست‌سازه‌های دلبریجات ترکیبی از هنر، خلاقیت و زیبایی هستند. مجموعه‌ای از گوشواره‌های دست‌ساز، زیورآلات رزینی، گردنبندهای هنری، گلسرها و اکسسوری‌های خاص که با الهام از طبیعت و هنر طراحی و تولید می‌شوند. برای مشاهده جدیدترین محصولات و خرید آنلاین به سایت دلبریجات مراجعه کنید:   DelBariJat.com}

اگر این اجزا را جداگانه بشناسیم ، می توانیم تحلیل کنیم که چرا یک اثر زیباست و اثر دیگر نه . هر هنرمندی، چه نقاش باشد و چه مجسمه ساز، هر روز با این عناصر سر و کار دارد. بیایید این عناصر را یکی‌یکی بررسی کنیم و ببینیم هر کدام چه کاری انجام می دهند.

خط : شروع همه چیز

ساده‌ترین و اولین عنصر در مبانی هنرهای تجسمی ، خط است که در هنر با آن روبرو می شویم. خط یعنی اثرِ حرکتِ یک نقطه در فضا. وقتی مداد را روی کاغذ می گذاری و می کشی، داری خط تولید می کنی. اما خط فقط در نقاشی نیست . در مجسمه سازی، خط می تواند لبه‌ی یک حجم باشد یا سیمی که در فضا پیچ و تاب خورده است.

خط ها شخصیت دارند و حرف می زنند:

• خطوط عمودی : حس ایستادگی، قدرت و تعادل دارند. مثل ستون های یک کاخ قدیمی.
• خطوط افقی : حس آرامش، سکون و خوابیده بودن را می دهند. مثل خط افق دریا.
• خطوط مورب : پر از انرژی و حرکت هستند. انگار چیزی در حال افتادن یا دویدن است.
• خطوط منحنی : حس نرمی، آرامش و طبیعی بودن دارند. مثل انحنای بدن انسان یا امواج آب.

هنرمند با انتخاب نوع خط تصمیم می گیرد که بیننده چه حسی داشته باشد. تو هم می توانی با تغییر جهت خط ها در کارت، انرژی اثر را کاملا عوض کنی.

شکل : وقتی خط بسته می شود

اگر انتهای یک خط را به ابتدای آن برسانیم ، یک شکل به وجود می آید. شکل ها دو بعدی هستند. یعنی طول و عرض دارند اما عمق ندارند. شکل ها به دو دسته کلی تقسیم می شوند:

1. شکل های هندسی : مثل مربع، دایره و مثلث. این ها نظم دارند و ساخت دست انسان یا قوانین ریاضی هستند. حس نظم و پایداری می دهند.
2. شکل های ارگانیک (طبیعی) : مثل شکل یک برگ، یک تکه ابر یا لکه جوهر. این ها نظم مشخصی ندارند و حس آزادی و طبیعت را منتقل می کنند.

در شناخت مبانی هنرهای تجسمی ، نحوه کنار هم قرار گرفتن این شکل ها بسیار مهم است. گاهی شکل ها ساده هستند و گاهی پیچیده. شناخت شکل ها به تو کمک می کند تا ساختار اصلی سوژه ات را قبل از اضافه کردن جزئیات ببینی .

^{دست‌سازه‌های دلبریجات ترکیبی از هنر، خلاقیت و زیبایی هستند. مجموعه‌ای از گوشواره‌های دست‌ساز، زیورآلات رزینی، گردنبندهای هنری، گلسرها و اکسسوری‌های خاص که با الهام از طبیعت و هنر طراحی و تولید می‌شوند. برای مشاهده جدیدترین محصولات و خرید آنلاین به سایت دلبریجات مراجعه کنید:   DelBariJat.com}

اینجا جایی است که یکی از مهم‌ترین مباحث مبانی هنرهای تجسمی یعنی تفاوت نقاشی و مجسمه سازی مشخص می شود. فرم یعنی شکل سه بعدی . فرم علاوه بر طول و عرض، عمق هم دارد. وقتی یک دایره سایه می خورد و تبدیل به کره می شود، ما داریم فرم را می بینیم.

در مجسمه سازی و معماری، فرم همه چیز است. تو با حجم واقعی سر و کار داری. می توانی دور آن بچرخی و از زوایای مختلف نگاهش کنی. فرم ها هم مثل شکل ها می توانند هندسی (مثل مکعب و کره) یا ارگانیک (مثل تنه درخت یا بدن حیوانات) باشند.

چطور در نقاشی فرم ایجاد کنیم ؟ با استفاده از سایه و روشن. وقتی نور به یک جسم می خورد، یک طرفش روشن و طرف دیگرش تیره می شود. همین تیرگی و روشنی به مغز ما می گوید که این تصویر عمق دارد و برجسته است.

فضا : چیزی که دیده نمی شود اما هست

یکی از جذاب ترین مباحث در مبانی هنرهای تجسمی ، فضا است. فضا فقط جایی نیست که اشیا در آن قرار دارند. فضا خودش بخشی از اثر است. ما دو نوع فضا داریم:

• فضای مثبت : همان جسم یا سوژه اصلی است که کشیده ایم یا ساخته ایم. مثلا خود مجسمه.
• فضای منفی : فضای خالی اطراف و بین اجزای سوژه است. هوایی که دور مجسمه جریان دارد یا سفیدی کاغذ که دور نقاشی باقی مانده است.

یک هنرمند حرفه ای به همان اندازه که به خود سوژه اهمیت می دهد، به فضای منفی هم فکر می کند. اگر فضای منفی درست طراحی نشود، اثر هنری خفه و شلوغ به نظر می رسد. در مجسمه سازی، سوراخ ها و حفره های داخل کار، فضای منفی را به درون فرم می کشند و کار را جذاب می کنند.

رنگ : احساس خالص

رنگ در مبانی هنرهای تجسمی، قدرتمندترین ابزار برای انتقال احساسات است. رنگ ها می توانند ما را خوشحال، غمگین، گرسنه یا آرام کنند. رنگ سه ویژگی اصلی دارد که باید بشناسی:

1. فام ( Hue ) : همان اسم رنگ است. مثل قرمز، آبی، سبز.
2. درخشندگی ( Intensity ) : اینکه رنگ چقدر خالص و اشباع است یا چقدر کدر و خاکستری شده است.
3. ارزش ( Value ) : اینکه رنگ چقدر روشن یا تیره است.

حتی در مجسمه سازی که شاید فکر کنی رنگ نقش کمی دارد، رنگِ متریال بسیار مهم است. رنگ سفیدِ سنگ مرمر حسی کاملا متفاوت از رنگ تیره و زبر برنز ایجاد می کند. انتخاب رنگ درست می تواند پیام اثر تو را کاملا تغییر دهد.

بافت : حس لامسه در نگاه

بافت به ما می گوید که اگر به آن اثر دست بزنیم، چه حسی خواهیم داشت. آیا زبر است یا نرم ؟ لیز است یا چسبناک ؟ ما دو نوع بافت داریم:

• بافت واقعی : بافتی که واقعا وجود دارد. مثل زبری سطح یک مجسمه سنگی یا برجستگی های رنگ روغن روی بوم. تو می توانی آن را لمس کنی.
• بافت بصری : بافتی که فقط دیده می شود اما وجود خارجی ندارد. مثل وقتی که نقاش با مهارت تمام بافت مخمل یا چوب را نقاشی می کند. اگر دست بزنی سطح بوم صاف است، اما چشم تو زبری چوب را می بیند.

استفاده از بافت باعث می شود کار تو تخت و بی روح نباشد. بافت به کار تنوع می دهد و چشم مخاطب را درگیر می کند تا بیشتر روی سطح اثر مکث کند.

تیرگی و روشنی ( Value )

این عنصر درباره میزان نور و تاریکی است. بدون تیرگی و روشنی ، ما نمی توانیم فرم ها را ببینیم . همه چیز تخت می شود. کنتراست یا تضاد بین تیره ترین سیاه و روشن ترین سفید، باعث می شود اجسام بعد پیدا کنند .

هنرمندان از این ویژگی برای دراماتیک کردن کار استفاده می کنند. کارهایی که کنتراست بالایی دارند (سایه های خیلی تیره و نورهای خیلی روشن) معمولا حس هیجان و رمز و راز بیشتری دارند. کارهایی که کنتراست کمی دارند (همه رنگ ها خاکستری و نزدیک به هم هستند) حس آرامش، مه یا غم را القا می کنند.

چطور این عناصر را ترکیب کنیم ؟

حالا که آجرها را شناختیم ، چطور دیوار را بچینیم ؟ اینجا پای اصولی مثل تعادل، ریتم، تاکید و وحدت به میان می آید. تو به عنوان هنرمند تصمیم می گیری که:

• آیا خط ها را طوری بکشم که چشم را به سمت مرکز تابلو ببرند ؟
• آیا از رنگ قرمز استفاده کنم تا روی سوژه اصلی تاکید کنم ؟
• آیا بافت زبر را کنار بافت نرم بگذارم تا تضاد ایجاد شود ؟

هیچ قانون ثابتی وجود ندارد که بگوید همیشه باید چه کار کنی. اما قانون این است که باید بدانی هر کدام از این عناصر بصری چه تاثیری دارند تا بتوانی آگاهانه انتخاب کنی. دیگر شانسی کار نمی کنی. هر خط و هر رنگی که می گذاری دلیل دارد.

سوالات متداول

۱. آیا برای یادگیری مبانی هنرهای تجسمی باید نقاشی بلد باشم ؟
خیر . شناخت این عناصر پایه و اساس هنر است و نیازی نیست از قبل طراحی یا نقاشی حرفه ای بلد باشید. اتفاقا یادگیری این اصول به شما کمک می کند تا طراحی تان را از پایه درست و اصولی شروع کنید. در کلاس های ما همه چیز از صفر آموزش داده می شود.

۲. شناخت مبانی هنرهای تجسمی در مجسمه سازی چه کاربردی دارد ؟
در مجسمه سازی، شما مستقیما با فرم، فضا و بافت درگیر هستید. اگر ندانید چطور حجم ها را متعادل کنید یا فضای منفی را مدیریت کنید، مجسمه شما تعادل بصری نخواهد داشت. این اصول به شما کمک می کند مجسمه هایی بسازید که از هر زاویه ای زیبا و درست به نظر برسند.

۳. چقدر طول می کشد تا به این مباحث مسلط شویم ؟
درک تئوری این مباحث زمان زیادی نمی برد، اما مسلط شدن به آن ها نیاز به تمرین عملی دارد. شما باید چشم تان را تربیت کنید تا این عناصر را در محیط اطراف ببیند. در طول دوره آموزشی، با انجام تمرین های هدفمند، این نگاه هنری در شما تقویت می شود .

۴. فرق شکل و فرم دقیقا چیست ؟
به زبان ساده، شکل دو بعدی است (مثل یک دایره روی کاغذ) اما فرم سه بعدی است (مثل یک توپ فوتبال). شکل فقط سطح است، اما فرم حجم و جرم دارد و فضا را اشغال می کند. درک این تفاوت برای هنرمندان تجسمی بسیار کلیدی است.

۵. آیا رنگ هم جزو عناصر مهم در مجسمه سازی است ؟
بله. بسیاری فکر می کنند مجسمه فقط فرم است، اما رنگِ متریال (مثل چوب، سنگ، برنز یا رزین) یا رنگی که روی کار زده می شود (پتینه)، تاثیر زیادی در دیده شدن جزئیات و حس نهایی کار دارد. ما در آموزش هایمان نحوه برخورد با رنگ در حجم را هم بررسی می کنیم.

^{دست‌سازه‌های دلبریجات ترکیبی از هنر، خلاقیت و زیبایی هستند. مجموعه‌ای از گوشواره‌های دست‌ساز، زیورآلات رزینی، گردنبندهای هنری، گلسرها و اکسسوری‌های خاص که با الهام از طبیعت و هنر طراحی و تولید می‌شوند. برای مشاهده جدیدترین محصولات و خرید آنلاین به سایت دلبریجات مراجعه کنید:   DelBariJat.com}