دگرديسی در مجسمه سازی مدرن

آیا تا به حال به یک حجم فلزی پیچ‌خورده یا ترکیبی عجیب از چوب و سنگ نگاه کرده‌اید و از خود پرسیده‌اید که در ذهن سازنده آن چه می‌گذشته است و چطور مجسمه سازی مدرن توانسته چنین آزادی عجیبی به هنرمند بدهد ؟

^{دست‌سازه‌های دلبریجات ترکیبی از هنر، خلاقیت و زیبایی هستند. مجموعه‌ای از گوشواره‌های دست‌ساز، زیورآلات رزینی، گردنبندهای هنری، گلسرها و اکسسوری‌های خاص که با الهام از طبیعت و هنر طراحی و تولید می‌شوند. برای مشاهده جدیدترین محصولات و خرید آنلاین به سایت دلبریجات مراجعه کنید:   DelBariJat.com}

شاید وقتی اسم مجسمه را می‌شنوید، یاد تندیس‌های مرمری صاف و صیقلی در موزه‌ها بیفتید که شبیه خدایان یونان باستان هستند. اما دنیای هنر خیلی وقت است که تغییر کرده است. در این مطلب می‌خواهیم وارد دنیای هیجان‌انگیز و آزادانه‌ای شویم که در آن، هر چیزی می‌تواند تبدیل به اثر هنری شود. اینجا دیگر قرار نیست فقط واقعیت را کپی کنیم؛ قرار است یاد بگیریم چطور احساسات، ترس‌ها و رویاهایمان را به شکل سه بعدی بسازیم. اگر دوست دارید بدانید چطور می‌شود با دستان خالی و کمی خلاقیت، تکه‌ای آهن یا گل بی‌جان را به اثری تبدیل کرد که حرف می‌زند، جای درستی آمده‌اید.

مجسمه سازی مدرن چیست ؟

قبل از هر چیز بیایید ببینیم اصلا درباره چه چیزی حرف می‌زنیم. مجسمه‌سازی، تندیس‌سازی، تندیس‌گری یا پیکرتراشی به انگلیسی (Sculpture) در شکل مدرنش، یعنی شکستن چارچوب‌های قدیمی. تا قبل از اواخر قرن نوزدهم، همه انتظار داشتند یک مجسمه دقیقا شبیه انسان یا حیوان واقعی باشد. اما هنر مدرن آمد و گفت: «چرا باید فقط ظاهر را بسازیم؟ چرا حس درون را نسازیم؟»

در مجسمه سازی مدرن ، هنرمند دیگر نگران این نیست که آیا دست و پای مجسمه دقیقا اندازه‌های آناتومی دقیق دارد یا نه. او به فرم، فضا، نور و حتی حرکت فکر می‌کند. این هنر به شما اجازه می‌دهد از هر ماده‌ای استفاده کنید. از فلز و پلاستیک گرفته تا نور و صدا. در واقع، این هنر زبان جدیدی است برای کسانی که می‌خواهند حرف‌های نگفته‌شان را با حجم‌ها بیان کنند.

پدر مجسمه سازی مدرن کیست ؟

نمی‌شود درباره این موضوع حرف زد و از «آگوست رودن» اسم نبرد. خیلی‌ها او را پدر این سبک می‌دانند. رودن کسی بود که جرات کرد مجسمه‌ها را ناقص، خشن و پر از بافت بسازد. او به جای اینکه پوست مجسمه را مثل آینه صاف کند، اثر انگشت‌هایش را روی گل باقی می‌گذاشت تا حس زنده بودن بدهد. کارهایی مثل «متفکر» یا «دروازه جهنم» نشان دادند که زیبایی همیشه در نظم و تقارن نیست؛ گاهی در آشفتگی و بیان احساسات واقعی است.

تفاوت‌های اصلی با روش‌های کلاسیک

شاید بپرسید اگر من بخواهم وارد این دنیای هنری شوم، چه فرقی با روش‌های سنتی دارد ؟ شناخت این تفاوت‌ها به شما کمک می‌کند مسیرتان را بهتر انتخاب کنید.

۱. آزادی در انتخاب متریال

در روش کلاسیک، شما محدود به سنگ، چوب، برنز یا گل بودید. اما در مجسمه سازی مدرن ، هر چیزی متریال است. می‌توانید با ضایعات ماشین، سیم‌های مفتولی، شیشه، پارچه و حتی زباله‌های بازیافتی اثر هنری خلق کنید. این یعنی شما برای شروع حتما نیاز به سنگ‌های گران‌قیمت ندارید.

۲. مفهوم مهم‌تر از ظاهر

در هنر کلاسیک، زیبایی ظاهری و شباهت به واقعیت (رئالیسم) هدف اصلی بود. اما در هنر مدرن ، مفهوم و ایده حرف اول را می‌زند. ممکن است یک اثر فقط یک مکعب ساده فلزی باشد، اما پیامی درباره سنگینی و تنهایی داشته باشد. اینجا فکر شما بیشتر از دستانتان کار می‌کند.

۳. برخورد با فضا

مجسمه‌های قدیمی معمولا روی یک پایه قرار می‌گرفتند و جدا از محیط بودند. اما آثار مدرن می‌توانند از سقف آویزان شوند، روی زمین پخش شوند یا حتی آنقدر بزرگ باشند که تماشاگر بتواند داخل آن‌ها راه برود.

سبک‌های مهم که باید بشناسید

دنیای مجسمه سازی مدرن خیلی گسترده است و شاخه‌های زیادی دارد. شناختن این سبک‌ها به شما ایده می‌دهد که علاقه خودتان را پیدا کنید. بیایید چند مورد از مهم‌ترین‌هایشان را خیلی ساده بررسی کنیم.

کوبیسم (Cubism)

حتما اسم پیکاسو را شنیده‌اید. در کوبیسم، هنرمند سعی می‌کند یک موجود یا شیء را همزمان از چند زاویه نشان دهد. همه چیز به شکل‌های هندسی مثل مکعب، مخروط و استوانه تبدیل می‌شود. انگار که واقعیت را خرد کرده‌اند و دوباره با نظمی جدید کنار هم چیده‌اند.

سوررئالیسم (Surrealism)

این سبک خوراک کسانی است که رویاپرداز هستند. سوررئالیسم یعنی فراواقع‌گرایی. در این آثار چیزهایی را می‌بینید که در دنیای واقعی وجود ندارند؛ مثلا ساعتی که مثل پنیر در حال ذوب شدن است یا فیلی که پاهای عنکبوتی دارد. اگر تخیل قوی دارید، این سبک برای شما عالی است.

مینیمالیسم (Minimalism)

گاهی وقت‌ها حرف زدن زیاد لازم نیست. مینیمالیسم یعنی ساده‌گرایی. هنرمندان این سبک سعی می‌کنند با کمترین خطوط و فرم‌ها، بیشترین تاثیر را بگذارند. یک شکل هندسی ساده و تمیز که با دقت و ظرافت بالا ساخته شده، می‌تواند حس آرامش یا قدرت عجیبی به بیننده بدهد.

هنر انتزاعی (Abstract)

در هنر انتزاعی، دیگر دنبال شبیه سازی هیچ چیزی در طبیعت نیستیم. اینجا فقط فرم، رنگ و بافت مهم است. بیننده با دیدن اثر، برداشتی کاملا شخصی دارد. شاید شما در یک پیچ و تاب فلزی حس پرواز ببینید و نفر کناری شما حس سقوط. این قدرت هنر مدرن است.

ابزارها و موادی که لازم دارید:

خوبی این رشته این است که می‌توانید با کمترین امکانات شروع کنید. لازم نیست حتما کارگاه بزرگی داشته باشید. بسته به اینکه چه سبکی را انتخاب می‌کنید، ابزارهای شما تغییر می‌کند.

• گل و خمیر : بهترین گزینه برای شروع و تمرین حجم‌سازی. نرم است، اصلاح می‌شود و دست شما را قوی می‌کند.
• مفتول و سیم : برای ساخت اسکلت‌بندی (آرماتور) و حتی ساخت مجسمه‌های خطی و سبک.
• گچ و سیمان : ارزان و در دسترس هستند و برای کارهای قالبی یا حجم‌دهی سریع عالی عمل می‌کنند.
• فلزات و جوشکاری : برای کسانی که دوست دارند کارهای بزرگ، مقاوم و صنعتی بسازند.
• مواد بازیافتی : کارتن، بطری پلاستیکی، قطعات الکترونیکی خراب. این‌ها همه رایگان هستند و فقط منتظر خلاقیت شمایند.

چطور از این هنر درآمد داشته باشیم ؟

خیلی‌ها فکر می‌کنند هنر یعنی بی‌پولی. اما واقعیت این است که اگر کارتان خوب باشد و راهش را بلد باشید، مجسمه سازی مدرن بازار کار بسیار خوبی دارد. بیایید ببینیم پول کجاست ؟

۱. فروش آثار در گالری‌ها

هنوز هم مجموعه‌داران زیادی هستند که عاشق خرید آثار خاص و تک هستند. اگر سبک شخصی خودتان را پیدا کنید، می‌توانید نمایشگاه بگذارید و کارهایتان را با قیمت‌های بالا بفروشید.

۲. دکوراسیون داخلی و شهری

شهرداری‌ها، هتل‌ها، پاساژها و خانه‌های لوکس همیشه به دنبال المان‌های حجمی و مجسمه‌های مدرن هستند. طراحی و ساخت یک مجسمه برای میدان شهر یا لابی یک هتل می‌تواند درآمد بسیار بالایی داشته باشد.

۳. طراحی فیگور و کاراکتر

با یادگیری اصول حجم و آناتومی که در این رشته یاد می‌گیرید، می‌توانید وارد دنیای انیمیشن، بازی‌سازی و سینما شوید. ساخت فیگورهای کلکسیونی (Action Figures) هم طرفداران دیوانه‌واری دارد.

۴. ساخت اکسسوری و جواهرات

بسیاری از تکنیک‌های مجسمه‌سازی ریز (Micro Sculpture) در ساخت جواهرات و زیورآلات خاص به کار می‌روند. جواهرسازی شاخه‌ای پولساز است که ریشه در همین هنر دارد.

۵. اموزش و تدریس

وقتی مهارت پیدا کردید، می‌توانید دانش خود را به دیگران منتقل کنید. برگزاری ورکشاپ یا کلاس‌های خصوصی همیشه متقاضی دارد.

چگونه ایده پیدا کنیم؟

یکی از بزرگترین ترس‌های هنرجویان این است که «من نمیدانم چه بسازم». نگران نباشید، ایده همه جا هست.

• طبیعت : فرم یک درخت خشکیده، حرکت موج آب یا شکل یک سنگ رودخانه می‌تواند شروع یک ایده باشد.
• احساسات : سعی کنید خشم، شادی یا دلتنگی را تصور کنید. اگر شادی یک حجم بود، چه شکلی می‌شد ؟ تیز بود یا نرم ؟
• ترکیب کردن : دو چیز بی‌ربط را با هم ترکیب کنید. مثلا ترکیب بدن انسان با قطعات مکانیکی.
• خراب کردن : گاهی یک فرم کامل را بسازید و بعد شروع کنید به حذف کردن و تغییر دادن آن تا به چیز جدیدی برسید.

داشتن یک دفترچه طراحی همیشه کمک می‌کند. هر چیزی به ذهنتان رسید، سریع بکشید. لازم نیست نقاش حرفه‌ای باشید، فقط ایده را ثبت کنید.

نقش تکنولوژی در مجسمه سازی جدید

امروزه تکنولوژی دست هنرمندان را بازتر کرده است. استفاده از نرم افزار زیبراش (ZBrush) به شما این امکان را می‌دهد که بدون کثیف شدن دست و بدون هزینه متریال، پیچیده‌ترین مجسمه‌ها را در کامپیوتر بسازید. بعد می‌توانید با پرینترهای سه بعدی، آن فایل را تبدیل به یک جسم واقعی کنید. این روش سرعت کار را بالا می‌برد و به شما اجازه می‌دهد فرم‌هایی بسازید که شاید ساختشان با دست تقریبا غیرممکن باشد. البته لذت لمس گل و سنگ جای خود را دارد، اما ترکیب سنت و تکنولوژی، قدرت شما را چند برابر می‌کند.

سوالات متداول

۱. آیا برای شروع مجسمه‌سازی باید طراحی بلد باشم ؟
خیر، الزامی نیست. هرچند طراحی کردن به دید شما کمک می‌کند، اما در این هنر شما با حجم سر و کار دارید و می‌توانید مستقیماً با خود مواد کار کنید. البته در طول مسیر کم‌کم یاد می‌گیرید که طرح‌های ساده‌ای برای ایده‌هایتان بزنید که در دوره‌های پویااندیش هم به تقویت دید شما کمک می‌شود.

۲. یادگیری مجسمه‌سازی چقدر طول می‌کشد ؟
این بستگی به میزان تمرین شما دارد. برای یادگیری اصول اولیه و ساخت کارهای ساده، چند ماه کافی است. اما برای حرفه‌ای شدن و پیدا کردن سبک شخصی، باید زمان بیشتری بگذارید. دوره‌های عملی ما طوری طراحی شده‌اند که در کوتاه‌ترین زمان شما را به نتیجه برسانند.

۳. آیا رشته مجسمه هزینه‌ی اولیه زیادی دارد ؟
برخلاف تصور، لزوماً خیر. شما می‌توانید با متریال‌های ارزان مثل گل رس یا خمیر کاغذ شروع کنید. هزینه ابزارها هم در ابتدا زیاد نیست. بعدها اگر خواستید با سنگ یا برنز کار کنید، هزینه‌ها تغییر می‌کند که آن هم با فروش آثار قابل جبران است.

۴. فضای مورد نیاز برای کار چقدر باید باشد ؟
برای شروع، یک میز کوچک در گوشه اتاق یا بالکن هم کافی است. لازم نیست حتماً کارگاه صنعتی داشته باشید. بسیاری از هنرجویان ما کارهای فوق‌العاده‌ای را در فضای خانه خلق می‌کنند.

۵. آیا واقعاً می‌شود از مجسمه‌های مدرن پول درآورد ؟
بله، کاملاً. بازار دکوراسیون، سفارشات شخصی، زیباسازی شهری و فروش آنلاین آثار دکوری، بازارهای داغی هستند. اگر کارتان تمیز و خلاقانه باشد، همیشه مشتری خواهد داشت. ما در طول اموزش به شما دیدی می‌دهیم که چطور به جنبه‌های شغلی هنر هم نگاه کنید.

۶. آیا محدودیت سنی برای یادگیری وجود دارد ؟
اصلاً. از نوجوانان گرفته تا افراد بازنشسته، هر کسی که اشتیاق ساختن داشته باشد می‌تواند این هنر را یاد بگیرد. قدرت دست و ذهن در هر سنی قابل پرورش است و این هنر راهی عالی برای آرامش ذهن محسوب می‌شود.